end and water image
กลวิธีเล่าเรื่อง 4 การปิดเรื่องหรือตอนอวสาน

อวสาน

ตอนจบของเรื่องหรือบทอวสานของเรื่อง นับว่าเป็นอีกบทตอนหนึ่งที่สำคัญมากของนิยาย เพราะว่าถ้าเราจบเรื่องไม่ดี นิยายที่เราทุ่มเทเขียนมาทั้งหมดก็จะล้มเหลว ไม่เป็นที่จดจำของผู้อ่าน เพราะฉะนั้นเราจึงมีความจำเป็นจะต้องใส่ใจพิถีพิถันในการจบนิยายของเรา

ลิเกนั้นจะถือว่าการลาโรงก่อนปิดม่านการแสดงลงนั้นสำคัญที่สุด จะต้องมีบทลาโรงหรือคำล่ำลาที่น่าประทับใจให้กับแม่ยกมากที่สุดก่อนจาก เพื่อที่จะให้ผู้มีพระคุณของพวกเขากลับมาหาพวกเขาอีกครั้ง

ในคณะหมอลำแต่ละคณะจะมีกลอนลำก่อนปิดม่านการแสดง ที่เรียกว่าลำลาประจำของแต่ละคณะ เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว โดยการขับร้องของนางเอกประจำคณะ

คณะหมอลำที่ได้รับความนิยมจากประชาชนอย่างสูงนั้น เพลงลาของนางเอกประจำคณะจะติดหูโด่งดังได้รับความนิยมสูงมาก จนอาจจะเรียกได้ว่าเพลงลาของนางเอกประจำคณะจะเป็นตัวชี้วัดว่า สถานะความนิยมของหมอลำคณะนั้นอยู่ในระดับไหน และโดยปกติคณะหมอลำที่ได้รับความนิยมอย่างสูงนั้น เพลงลาของนางเอกจะไพเราะน่าประทับใจ โด่งดังเป็นอมตะตลอดกาล

สมัยก่อนในยุคที่คาเฟ่กำลังเฟื่องฟู ก่อนจะปิดร้านนักร้องนักแสดงทุกคนจะต้องขึ้นมาบนเวที เพื่อร้องเพลงลาประจำร้าน เพื่อสร้างความประทับใจให้กับแขกผู้มาเยือน ก่อนจากกันไป

ในคำพูดของไทยเราจะเคยได้ยินวลีๆ หนึ่งอยู่เสมอๆ ว่า ไปไม่ลามาไม่ไหว้ เป็นสิ่งบ่งบอกว่า คนไทยให้ความสำคัญการลาจาก กับการยินดีต้อนรับเทียบเท่าเสมอกัน

เวลาที่แขกมาเที่ยวบ้านของเรานั้น การอำลาจะมีความสำคัญไม่ยิ่งหย่อนไปกว่าการต้อนรับ ยิ่งเป็นแขกวีไอพีระดับประเทศแล้ว เจ้าบ้านจะไม่ลืมความสำคัญในวันอำลาให้กับแขกของเขา

งานเลี้ยงที่สำคัญไม่ยิ่งหย่อนไปกว่างานเลี้ยงใดๆ เลยคืองานเลี้ยงส่งเพื่ออำลา อาจจะย้ายที่ทำงานไปรับตำแหน่งใหม่ หรือเกษียณอายุราชการ

มหกรรมการแข่งขันกีฬาหรืองานอีเวนท์ต่างๆ พิธีการปิดงานก็ไม่ได้แตกต่างไปจากตอนเปิดงานมากนัก

นิยายของเราก็จะคล้ายๆ กันคือเราจบนิยายเรื่องนี้เพื่อจะเริ่มเขียนนิยายเรื่องใหม่ หน้าที่ของตอนจบของเรื่องหรือตอนอวสานของเรื่องคือ ทำอย่างไร? จะให้ผู้อ่านตั้งตารอคอยการกลับมา ของนิยายเรื่องใหม่ของเรา ให้มากที่สุด

บทอวสานเป็นบทสุดท้ายที่เราจะบอกลาผู้อ่านแล้วว่า นิยายของเราจะจบลงแล้ว

ตอนจบของเรื่องเป็นช่วงตอนที่ปมปัญหาข้อขัดแย้งต่างๆ ได้คลี่คลายหมดสิ้นไป จึงเป็นเหมือนบทตอน ที่มีหน้าที่คล้ายๆ กับเป็นบทสรุปของเรื่อง หากขาดไปนิยายของเราก็คงดูจะไม่ครบถ้วนบริบูรณ์

บทอวสานเป็นบทตอนที่สำคัญอีกบทหนึ่งของนิยายที่ผู้อ่านรอคอย แต่นักเขียนมักจะผิดพลาดไป

ดังนั้นในการจบของนิยายเราจึงไม่ควรที่จะจบลงแบบไม่ได้มีความหมายใดๆ เลย เพราะการจบของนิยายก็เปรียบได้กับการจบของโรงลิเกคือปิดม่านลงเพื่อเตรียมความพร้อมที่จะเปิดเมื่อรอบการแสดงของวันใหม่มาถึง

ตอนจบของนิยายมีอยู่ 4 แบบ ดังนี้

1. จบแบบคาดไม่ถึง หรือจบแบบหักมุมจะใช้ได้ดีกับเรื่องสั้น หรือนิยายขนาดสั้น การจบแบบนี้จะสามารถสร้างความประหลาดใจให้กับผู้อ่านได้มาก ทำให้เรื่องมีพลัง

แต่สำหรับนิยายที่เป็นเรื่องยาวแล้วการจบแบบนี้จะไม่เหมาะสมนัก เพราะนิยายเรื่องยาวผู้อ่านต้องใช้เวลาติดตามเป็นเวลานานมาก ถ้าเรามาหักมุมจบ (Surprise ending) แบบนี้ คงเป็นการยากที่จะไม่ทำให้ผู้อ่านรู้สึกว่าเหมือนถูกหลอก

2. การจบแบบวงกลม คือนักเขียนได้นำเรื่องราวต่างๆ กลับมาที่เดิม ที่ตรงจุดเริ่มต้นของเรื่อง เช่น สมุติว่าตัวละครกลุ่มหนึ่งได้หลงเข้าไปในดินแดนลึกลับ ซึ่งผู้เขียนสามารถที่จะให้เรื่องจบลงโดยวิธีอื่นก็ได้ เช่นบางตัวได้ไปพบชีวิตใหม่ที่ดีกว่าเดิม บางตัวไปพบจุดจบ บางตัวได้กลายเป็นสัตว์ประหลาด ที่ทำให้เรื่องราวจบลงแบบไม่เหมือนเดิม

แต่นักเขียนเลือกที่จะใช้วิธีที่จะให้ตัวละครทุกตัวกลับมายังจุดเดิม ผู้ที่กลายเป็นมังกรเพราะไปขโมยสมบัติเจ้าคุณปู่ก็กลับมาเป็นคนดังเดิม และกลับมายังจุดเดิมคือจุดเริ่มแรกที่พวกเขาหลงเข้าไปในป่า

การจบแบบนี้จึงเป็นการจบแบบวงกลมหรือแบบวังวน(Circular ending)

3. การจบแบบมีความสุขแฮปปี้เอนดิ้ง การจบแบบนี้จะได้รับความนิยมมากที่สุด และทำให้ผู้ที่เกี่ยวข้องได้รับความสุขมากที่สุด ไม่ว่าจะเป็นคนอ่านหรือคนเขียน

แต่ชีวิตในความเป็นจริงไม่ได้เป็นแบบนี้ทั้งหมด เราจึงไม่สามารถที่เขียนนิยายให้เป็นไปในแนวนี้ทั้งหมดได้ คือมนุษย์เราไม่ได้มีด้านสว่างเพียงด้านเดียว อาจจะมีสีเทาหรือเป็นสีดำไปเลยก็มี ถ้าตัวละครสำคัญของเราเป็นแบบนั้นบ้างการจบแบบ Happy ending จะทำให้เราล้มเหลวในการสื่อความหมายของเรื่องไปถึงผู้อ่าน

4. การจบแบบโศกนาฏกรรม Tragedy ending การจบแบบนี้จะสร้างความประใจให้กับผู้อ่านมากที่สุด และนิยายที่เป็นอมตะหลายๆ เรื่องมักจะจบลงไปด้วยวิธีนี้

บทสรุป

ก่อนจบอยากฝากเอาไว้ว่าตอนจบของเรื่องนั้นจะจบแบบไหนก็ได้อยู่ที่การตัดสินใจของเรา แต่อย่าลืมว่าถ้าเราจบเรื่องได้อย่างประทับใจ จะหมายถึงจำนวนของผู้อ่านที่จะมาเฝ้ารอ หรือคอยต้อนรับการกลับมาเยือนอีกครั้ง ของนิยายเรื่องใหม่ของเรา

พบกันใหม่ในบทต่อไปครับ