Setting and sea image
Setting (ฉากสถานที่และเวลา)

ฉากสถานที่และเวลากับการจัดฉาก

Setting ฉากสถานที่และเวลา หมายถึงเวลาและสถานที่ๆ เรื่องราวในนิยายของเรากำลังดำเนินอยู่ รวมถึงสภาพแวดล้อมอื่นๆ ภูมิประเทศ บรรยากาศ ผู้คน สัตว์ สิ่งของ ที่เป็นอยู่ภายในบริเวณนั้น

ในการบรรยายฉากนั้นเราจะต้องให้รายละเอียดให้ชัดเจน มองเห็นภาพได้ มีความสมเหตุสมผล สอดคล้องกับเรื่อง จนผู้อ่านรับรู้ได้ว่าเป็นที่ไหน

สถานที่จะแบ่งออกไปได้เป็น 2 ลักษณะคือ

ภายนอกและภายใน

สถานที่ภายนอกที่เป็นภูมิประเทศ เช่น ท้องนา ป่าเขาลำเนาไพร ท้องทะเล ชายหาด

สถานที่ภายใน เช่นภายในที่ทำงาน ภายในบ้าน ในห้องน้ำ ภายในห้องนอน ในห้องครัว ห้องนั่งเล่น

องค์ประกอบในการจัดฉากมี 5 ประการคือ

1. ห้วงเวลา เวลาที่เกิดเหตุการณ์นั้นเป็นความจำเป็นในการลำดับเรื่องของนิยาย ไม่ให้ผู้อ่านสับสน ซึ่งในบางครั้งเราอาจจะเล่าย้อนกลับไปกลับมาได้ แต่ต้องอธิบายให้ผู้อ่านรับรู้ และกำหนดเวลาออกมาให้ชัดเจน จนสามารถอธิบายความหมายของคำว่าเมื่อไรได้ ห้วงเวลาแบ่งออกได้เป็น 3 ลักษณะคือ

1.1 ห้วงเวลาของวันเช่น เช้า สาย บ่าย เย็น ดึก เช้าตรู่ เวลาผีตากผ้าอ้อม เป็นต้น

1.2 ห้วงเวลาของปี เช่น ฤดูหนาว ฤดูใบไม้ผลิ ฤดูร้อน ฤดูฝน เป็นต้น

1.3 ห้วงของเวลาล่วงผ่าน จะเป็นเวลาที่เราเป็นคนกำหนด โดยยึดเอาตามเนื้อเรื่องเป็นเกณฑ์ เพื่อบอกให้ผู้อ่านรู้ว่า ตัวละครของเราเดินทางท่องเที่ยวไปได้กี่วัน กี่ปี กี่เดือน แล้ว

2. สภาพของดินฟ้าอากาศ เราก็จะบอกกับผู้อ่านให้รู้ว่า ขณะนั้นมีฝนตกกี่เปอร์เซ็นต์ มีลมพัดแรง เมฆคลื้ม มีอากาศแห้งแล้ง ท้องนาชุ่มน้ำ หรือแห้งผาก

3. เหตุการณ์ทางสังคม หรือเหตุการณ์ต่างๆ ทีเกิดขึ้น ณ เวลานั้น เช่นเหตุการณ์ไม่สงบทางการเมือง เหตุการณ์ของผู้คนในเทศกาลต่างๆ เช่นตรุษจีน สงกรานต์ ปีใหม่ เป็นต้น ถ้าเป็นเหตุการณ์ที่นิยายของเราดำเนินอยู่ต้องบรรยายให้ผู้อ่านได้เห็น

4. ทั้งผู้คน สัตว์ สิ่งของ ร้านค้า ร้านกาแฟ สถานีรถไฟ ลักษณะการแต่งกาย ลักษณะเด่นของสัตว์ ถ้าอยู่ในเรื่องเราต้องให้รายละเอียดทั้งนั้น

5. รายละเอียดอื่นๆ ที่ทำให้มองเห็นภาพรวมของฉาก เช่นหอไอเฟล จะทำให้นึกถึงฝรั่งเศส เป็นต้น

หลักในการบรรยายสถานที่และห้วงเวลา

เราจะไม่บรรยายแบบปูพรมให้รายละเอียดไปทั้งหมด โดยมีเกณฑ์ในการบรรยายดังนี้

1. เลือกเอาส่วนที่เกี่ยวข้องกับบรรยากาศและตัวละครในเรื่องของเราเป็นหลัก เช่นการบรรยายสถานที่เช่นการบรรยายถึงชายหาดพัทยาตามความเป็นจริงนั้นใครๆ ก็ย่อมรู้ว่า เป็นสถานที่ท่องเที่ยว มีความสวยงาม ทัศนียภาพสดใส แต่ในนิยายของเราตัวละครในเรื่อง กำลังตกอยู่ในอาการเศร้า เพราะสูญเสียคนรัก เราก็มีความจำเป็นที่จะหลีกเลี่ยง ไม่บรรยายฉากไปตามความเป็นจริงหรือพูดถึงแต่น้อย แต่จะไปเน้นเอาเมฆน้อยสร้อยเศร้า ที่มองเห็นลิบๆ อยู่ตรงริมขอบฟ้าไกลโน่นแทน ตามสภาพความเป็นจริงบ้านนั้นเป็นคฤหาสน์ใหญ่โตมีห้องแต่ละห้องล้วนใหญ่โตอลังการ แต่ในเรื่องของเราไปเกิดเหตุในห้องเก็บของเราก็มีความจำเป็นจะต้องมาเน้นให้เห็นความเป็นจริงในห้องเก็บของเป็นหลัก

2. ใช้ประสาทสัมผัสทั้ง 5 เช่น

2.1 ตาก็เห็นเมฆลอยฟ่องเต็มท้องฟ้า นกบินมาเป็นหมู่ๆ ปูเดินมากระเผกๆ ข้างๆ กันมีเต่าเดินมาหลังคามุงกระเบื้อง

2.2 หู ได้ยินเสียงนกร้อง มีเสียงลมพัด ฟ้าผ่าเสียงดัง เสียงสุนัขเห่าหอนมาแต่ไกล

2.3 จมูกได้กลิ่นธูปโชยมา ได้กลิ่นไอดิน กลิ่นหญ้าในสนามที่เพิ่งตัดใหม่ๆ กลิ่นเค็มของเกลือจากน้ำทะเล กลิ่นโคลนสาบควาย

2.4 ลิ้น รสที่จืดสนิทนั้นบ่งบอกให้รู้ว่าฝนของที่นี่บริสุทธุิ์เพียงใด สัมผัสเค็มปนคาวจากหยาดเหงื่อที่ไหลรินผ่านริมฝีปากของเขาลงมานั้นบอกให้เขารู้ได้ว่าไม่ใช่เหงื่อธรรมดาแต่เป็นเหงื่อปนเลือด

2.5 กาย ก็รู้สึกร้อน รู้สึกหนาว รู้สึกอุ่น รู้สึกได้ถึงความเย็นที่ผ่านเข้ามาทางผิวกาย

2.6 ใจ ก็คืออาการรับรู้หรือความรู้สึกต่างๆ ของจิตใจ เช่นความกลัว ความเจ็บปวด

3. แสดงให้เห็นแต่อย่าบอก เช่นอย่าบอกว่า เธอกลัว แต่อธิบายว่าเสียงร้องอันโหยหวนนั้นทำให้เธอขนลุก อย่าบอกว่าทรายนั้นร้อน แต่แสดงให้เห็นว่า แสงแดดที่แผดกล้านั้นระอุจนเห็นเปลวเต้นระยิบระยับอยู่เหนือเนินทรายตรงหน้า

Setting ฉากสถานที่และเวลากับการจัดฉาก ที่ดีจะต้องแน่นมีความชัดเจน มองเห็นภาพพจน์ได้ ในการฝึกเขียนฉากที่ดีนั้นควรฝึกจากสถานที่จริง เช่น ถ้าจะเขียนถึงป่าก็ให้เข้าไปในป่า เขียนถึงทะเลก็ให้ไปทะเล บอกผู้อ่านในสิ่งที่คุณเห็นความรู้สึกที่คุณมีต่อสิ่งนั้นๆ

แต่ถ้าเราออกไปไม่ได้จะด้วยเหตุใดก็ตามให้เราหาภาพถ่าย หาวีดีโอ หรือหาข้อมูลจากสื่อต่างๆ มาประกอบและบรรยายตาม

บทบรรยาย Setting ฉากสถานที่และเวลากับการจัดฉากที่ดี พิมพ์นิยม

เป็นบทบรรยายฉากที่ได้รับการยอมรับแล้วว่าเป็นบทบรรยายฉากชั้นยอดจาก นิยายเรื่องเยี่ยม เราไม่ได้คิดจะไปลอกเลียนแบบเขามา แต่เราจะนำมาเป็นต้นแบบ ในการฝึกเขียน และเราจะมาดูว่าเขาใช้อะไรเป็นเครื่องมือในการบรรยายบ้าง

เสียงเครื่องจักรตัดหญ้าดังหวือๆ อย่างร่าเริงมาจากปลักควายป่า เก่าแก่ทางทิศใต้ ของเพิงที่พัก ในที่ซึ่งหญ้าก้านสีนำเงินขึ้นอยู่สูงและหนาทึบนั้น พ่อกำลังตัดหญ้ามาตาก

ท้องฟ้าสูงลิบ และดูเหมือนสั่นพริ้วอยู่เพราะความร้อนที่แผดเผาอยู่เหนือทุ่งหญ้า จึงเห็นแดดเป็นตัวเต้นระยิบระยับไปหมด ดวงอาทิตย์คล้อยไปกึ่งฟ้าแล้ว แต่แดดยังแผดเปรี้ยงเหมือนตอนกลางเที่ยงไม่มีผิด ลมพัดมาก็ร้อนผ่าว แต่พ่อยังจะต้องตัดหญ้าอีกหลายชั่วโมง...

ลอร่าโพงน้ำจากบ่อ... แล้วหิ้วเหยือกนั้นออกเดินตรงไปยังทุ่งหญ้าแห้ง

ผีเสื้อตัวเล็กๆ บินเป็นกลุ่มๆ อยู่เหนือทางเดิน

แมลงปอที่มีปีกบางใสแจ๋วไล่ตัวริ้นมาเร็วจี๋บนซังหญ้าแห้ง ซึ่งพ่อตัดเอาต้นไปหมดแล้ว ตัวโกเฟอร์ตัวลายๆ กำลังกระโดดอยู่แหยวๆ ทันใดนั้นมันก็วิ่งอย่างไม่คิดชีวิตมุดหัวลงรูหายไป ลอร่าเห็นเงาอะไรบางอย่างผ่านมา พอเงยหน้าก็เห็นนัยน์ตาและเล็บของเหยี่ยวตัวหนึ่งอยู่เหนือศีรษะ แต่โกเฟอร์ตัวเล็กๆ ก็ปลอดภัยอยู่ในรูของมันแล้ว...

บันทัดแรกเราจะเห็นได้ว่าเขายึดเอาจุดที่เนื้อเรื่องและตัวละครเป็นหลักไม่ไปบรรยายที่อื่นของไร่ที่มีอาณาเขตกว้างขวาง ใช้ประสาทสัมผัสคือหูได้ยิน แล้วก็ขยายความ

วรรคต่อมานอกจากจะเป็นการกำหนดเวลาของวันว่าบ่ายแล้ว และใช้สัมผัสทางตามองเห็นท้องฟ้าสูงลิบ มองเห็นดวงอาทิตย์แล้วก็ขยายความ นอกจากนั้นแล้วก็ใช้การแสดงให้เห็นไม่ได้บอกตรงๆ ว่าแดดร้อน

ต่อมาก็จะเป็นการแสดงให้เห็นโดยผ่านตัวละครคือลอร่าเห็นความเป็นไปต่างๆ ของชีวิตสัตว์ตัวเล็กๆ ที่รายล้อมอยู่รอบๆ ตัว

สรุป

ฉากคือสถานที่และเวลาที่เกิดเรื่องราวต่างๆ ในนิยายของเรา รวมทั้งสภาพแวดล้อมอื่นๆ ที่มีที่เป็นอยู่ ณ เวลานั้น ไม่ว่าจะเป็นบ้านเรือน ถนน สี่แยก ผู้คน สัตว์ สิ่งของ ดินฟ้าอากาศ ล้วนเป็นสิ่งที่เราจะต้องอธิบายให้ผู้อ่านเห็นภาพให้ได้อย่างชัดเจน

พบกันใหม่ในบทต่อไปครับ

Credits:

บ้านเล็กในป่าใหญ่ โดย ลอร่า อิงกัลล์สไวล์เดอร์