Tell a story and Home appliances image
กลวิธีเล่าเรื่อง 1 Tell a story

วิธีเล่าเรื่องในนิยาย

ข้อกำหนดของวิธีการต่างๆ ที่นักเขียนนิยายนำมาบอกเล่า หรืออธิบายความให้ผู้อ่านได้รู้เรื่องในนิยายเรียกว่ากลวิธีการเล่าเรื่องในนิยาย

กลวิธีการเล่าเรื่องนับเป็นเครื่องมือสำคัญประการหนึ่งของงานเขียนประเภทบันเทิงคดี เป็นวิธีการถ่ายทอดเรื่องราวที่เกิดขึ้น โดยผ่านกระบวนการสร้างสรรค์ของนักเขียน

เป็นระบบแบบแผนที่นักเขียนนำตัวหนังสือแต่ละตัวมาร้อยเรียงเข้าไปด้วยกัน ให้เป็นไปตามจินตนาการของตัวเอง จนได้เรื่องได้ราว มีชีวิตชีวา ให้ผู้อ่านสัมผัสได้ด้วยตา หู จมูก ลิ้น กาย และใจ

ที่ผู้อ่านได้รู้ในรายละเอียดของเรื่องราวต่างๆ ที่เกิดขึ้นกับตัวละครในนิยายนั้น ล้วนมาจากการเล่าของนักเขียน

เมื่อเราดูรายการต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นข่าวหรือสารคดี เราต้องยอมรับว่า นอกจากเนื้อหาที่น่าติดตามแล้ว ผู้ดำเนินรายการ หรือผู้เล่าเรื่องก็มีส่วนสำคัญ ที่จะทำให้เราไม่สามมารถที่จะหมุนคลื่นไปที่อื่น

เมื่อเราเปิดหนังสือขึ้นมาอ่าน นอกจากเนื้อเรื่องแล้วสิ่งที่จะทำให้เราวางหนังสือไม่ลง ก็คือการเดินเรื่อง การนำเสนอถึงเรื่องราวต่างๆ ที่เกิดขึ้น หรือกลวิธีการเล่าเรื่องของนักเขียน

สิ่งที่เรามักจะจ่ายเงินไปโดยที่ไม่มีความจำเป็น และได้ของที่ไม่ค่อยได้ใช้กลับมาบ้าน นั่นเป็นเพราะวาทะศิลป์ หรือวิธีการเล่าเรื่องของคนขาย

ไม่ว่าจะเป็นนักเขียน นักจัดราการ หรือพ่อค้าเร่ พวกเขาเหล่านั้น นอกจากจะมีเรื่องราวดีๆ หรือมีสินค้าดี ถ้าเป็นพ่อค้า อีกอย่างหนึ่งที่พวกเขาจะขาดไม่ได้ นั่นก็คือการนำเสนอที่ดี การพูดที่น่าฟังน่าติดตาม ซึ่งก็คือการเป็นนักเล่าเรื่องที่ดีนั่นเอง

เราจะเห็นได้ว่าสถานที่สำคัญต่างๆ ล้วนมีตำนานความเป็นมาทั้งสิ้น ยิ่งสถานที่แห่งใดมีเรื่องราวของความเป็นมาน่าเชื่อถือมาก ยิ่งเป็นที่รู้จักของผู้คนมากขึ้นเป็นเงาตามตัว นั่นเป็นสิ่งยืนยันถึง เรื่องเล่าและกลวิธีเล่าเรื่องว่า มีความสำคัญมากเพียงใด

กลวิธีการเล่าเรื่องพื้นฐาน

ในปัจจุบันนักเขียนได้นำเสนอเนื้อหาของเรื่องด้วยกลวิธีที่หลากหลายซับซ้อนยิ่งนัก โดยเฉพาะในนิยายสมัยใหม่ แต่โดยพื้นฐานแล้วเราจะคำนึงถึง กลวิธีการเล่าเรื่องอยู่ 3 ประการคือ

1. กลวิธีในการเปิดเรื่อง

2. กลวิธีในการดำเนินเรื่อง

3. กลวิธีในการปิดเรื่อง

วิธีการของกลวิธีเล่าเรื่องของนักเขียน

เนื่องจากนิยายเป็นเรื่องแต่ง เกิดจากจินตนาการของเรา ไม่ใช่เรื่องที่เกิดขึ้นจริงๆ เรื่องราวเหล่านั้นเกิดขึ้นในความคิดคำนึงของเรา เราไม่ได้เห็นมาด้วยตาเปล่า เราจึงไม่สามารถเล่าเรื่องนี้ กับผู้อ่านได้โดยตรง เหมือนการเล่าข่าวหรือสารคดี นักเขียนจึงต้องเล่าผ่านตัวละครในนิยาย ซึ่งเรียกว่ามุมมองๆ จะมีอยู่ 3 อย่างคือ

1. บุรุษที่หนึ่ง

2. บุรุษที่สอง

3. บุรุษที่สาม

การเล่าเรื่องมีอยู่ 5 รูปแบบคือ

1. เล่าเรื่องโดยการชี้แจง

การชี้แจง (Exposition) เป็นการบอกข้อมูลที่เห็นตามความเป็นจริง คำว่าชี้หมายถึง แนะนำ แนะ บอกให้ หรือชี้ให้จำเพาะเจาะจงลงไป เช่น พยานชี้ตัวผู้ต้องหาได้อย่างถูกต้อง, ชี้ชัดๆ ว่าใสเป็นตาตั๊กแตน ชลดา เป็นต้น ส่วนคำว่าแจงหมายถึงการกระจายออก แยกเป็นส่วนๆ แต่ในที่นี้น่าจะจับใจความได้ว่าชี้ชัดลงไปเป็นส่วนๆ ตามความเป็นจริง เช่น นิรุตเป็นพระเอกรุ่นเก่าตอนนี้ไปทำสวนอยู่ที่อำเภอเขาสอยดาว จังหวัดจันทบุรี

การชี้แจงเป็นการให้ข้อมูลที่มีอยู่ตามความจริง หรือการบอกเล่าแบบรวบรัดจะได้รายละเอียดไม่มากนักจะได้แต่เนื้อๆ ตามความเป็นจริง แต่มีความจำเป็นจะต้องใช้ในการเล่านิยาย เพื่อเปลี่ยนจังหวะการเล่าให้แปลกออกไป และเปลี่ยนบรรยากาศไม่ให้การเล่าจำเจซ้ำซากมากนัก อีกทั้งเพื่อช่วยในการเดินเรื่องให้เร็วขึ้นในช่วงที่เราเห็นว่าเนื้อเรื่องตรงนั้นมีความจำเป็นจะต้องเล่าแบบรวบรัด

2. เล่าเรื่องโดยการบรรยาย

การบรรยาย (Description) หมายถึงการให้รายละเอียดของข้อมูล บทบรรยายจึงมีรายละเอียดขึ้นมาอีกระดับหนึ่ง ถ้าเปรียบเหมือนการวาดภาพ การบรรยายก็จะเหมือนกับขั้นตอนของการระบายสีคือ เป็นขั้นตอนของการให้รายละเอียดค่อนข้างครบถ้วน

3. เล่าเรื่องโดยการบอกเล่าถึงการกระทำของตัวละคร

การกระทำของตัวละคร (Action) นับว่าเป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพที่สุดในการเล่าเรื่องในนิยาย คือทำให้ผู้อ่านรู้จักตัวละครได้ง่ายและทรงพลังที่สุด สิ่งที่ผู้อ่านจะเห็นได้โดยการเล่าในรูปแบบการกระทำของตัวละคร เช่น นิสัยใจคอ ภาพพจน์ และสิ่งอื่นๆ ที่ซ่อนอยู่ภายในของตัวละครนั้นๆ ว่าเป็นอย่างไร แบบไม่ต้องอธิบาย

4. โดยบอกเล่าถึงความนึกคิดของตัวละคร

ความสำนึก (Thought) เป็นวิธีการที่นักเขียนเข้าไปในความคิดของตัวละครแล้วเล่าความรู้สึกนึกคิดของเขาออกมา ให้ผู้อ่านเข้าใจ การเล่าโดยการใช้ความคิดคำนึงของตัวละครนี้จะสามารถดึงความสนใจใคร่รู้ของผู้อ่านได้มากและทำให้เรื่องที่เล่านั้นดูมีพลัง ทำให้ตัวละครมีมิติคล้ายกับมีชีวิตอยู่จริงๆ

5. เล่าโดยการใช้บทสนทนา

บทสนทนา (Dialogue) บทสนทนานับเป็นอีกวิธีหนึ่งที่ได้ผลในการเล่านิยายโดยเฉพาะในการสร้างบุคลิกของตัวละคร และสร้างความสมจริงของนิยาย ได้เด่นชัดมากกว่าการเล่าด้วยวิธีอื่น

สรุป

กลวิธีการเล่าเรื่องพื้นฐานมี 3 ประการคือ 1. กลวิธีการเปิดเรื่อง 2. กลวิธีการเดินเรื่อง 3. กลวิธีการปิดเรื่อง

โดยผ่านกระบวนการเล่าที่เรียกว่ามุมมอง 3 แบบคือ บรุษที่หนึ่ง บุรุษที่สอง และบุรุษที่สาม

ทั้งนี้กลวิธีการเล่าเรื่องมีอยู่ 5 รูปแบบคือ การชี้แจง การบรรยาย การกระทำของตัวละคร โดยความนึกคิดของตัวละคร และโดยบทสนทนา